16 tháng 11, 2019

CAT Tools là gì? Tổng quan Phần mềm Dịch thuật

Tags

cat tools la gi

CAT viết tắt từ Computer Assisted Translation, tức Dịch thuật với sự Hỗ trợ của Máy tính. Khác với các ngôn ngữ máy tính, ngôn ngữ lập trình, ngôn ngữ của con người tùy thuộc vào nhiều yếu tố mà nghĩa ngữ có thể khác đi, cho nên sau khi Máy tính dịch xong (hỗ trợ bước đầu) thì đều cần có sự biên tập lại bởi con người, hoặc Máy tính sẽ dịch bằng những "chỉ thị" lập sẵn trớc của con người.



Hiện nay, với kỹ thuật phát triển, nhất là ngành công nghệ AI, thì khái niệm Machine Translation ngày càng phổ biến, và Máy sẽ vừa dịch vừa học hỏi, để hoàn thiện hơn. Nó có thể không cần tới sự trợ giúp từ con người nữa. Các ông lớn công nghệ như Amazon, Microsoft, Google,... đều triển khai dịch vụ Machine Translation.


  1. CAT tools là gì?
  2. Các Thuật ngữ CAT tools
  3. Quy trình sử dụng CAT tools
  4. Danh sách CAT tools hàng đầu
  5. Danh sách CAT tools FREE
  6. Danh sách CAT tools KHÁc

1. CAT tools là gì?


Về cơ bản thì CAT tools giúp đỡ người dịch thuật làm việc nhanh hơn, hiệu quả hơn. Cách xử lý của CAT tools là sử dụng một phần bộ nhớ để dịch, trong đó chứa sources cài sẵn và ngôn ngữ đích để tiện tham khảo khi làm việc.

CAT tools có thể làm việc với nhiều định dạng file khác nhau, từ các file trình chiếu Powerpoint mà không cần phải convert sang file text cho tới hầu hết các định dạng document khác.

Hiện nay có rất nhiều CAT tools và việc suy nghĩ tìm cho mình một tool thích hợp nhất có lẽ sẽ khiến bạn đau đầu, bởi chẳng có cái tool nào là hoàn thiện tuyệt đối. Bạn cần liệt kê tiêu chí cho mình:


  • CAT tools nào khách hàng muốn bạn dùng?
  • Tiền vốn bạn có bao nhiêu?
  • Kỹ thuật cần có và khả năng của bạn?
  • Tính năng nào bạn thực sự cần?


Tôi sẽ liệt kê các CAT tools dưới đây với những tính chất của nó để bạn có khái niệm bao quát về các phần mềm dịch thuật.

cat tools

2. Các Thuật ngữ CAT tools


Thông thường, dịch thuật gồm các quy trình gọi là TEP (Translation - Editing - Proofreading : Biên dịch, Chỉnh sửa, Đọc kiểm) và chỉ phù hợp với những dự án Dịch thuật một lần, vốn không đảm bảo chất lượng.

Ngoài TEP, quy trình do người thực hiện, cần có sự hỗ trợ của CAT tools, với ưu thế lớn nhất của một CAT tools là phần TM.

TM (Translation Memory) - là một kỹ thuật lưu lại, ghi nhớ những gì đã được làm, rồi dùng thuật toán thống kê, tính toán, để áp dụng cho những lần dịch sau, rút ngắn thời gian và chi phí dịch, và càng ngày càng hoàn thiện hơn lên.

Translation Memory (TM) là phần quan trọng nhất của một CAT tools. Nó nôm na như kiểu học dần dần, ghi nhận cái đã làm, và đánh giá những cái sau, cái nào phù hợp thì áp dụng luôn vào. Đó là một Cơ sở dữ liệu dịch thuật.

TM hoạt động dựa vào TU (Translation Unit), mà mỗi Unit sẽ gồm có phần Source và Target. Vấn đề kỹ thuật này tôi sẽ bàn tiếp vào một chủ đề khác.

CAT tools còn có các thuật ngư sau:


  • TEP (Translation Editing Proofreading): Biên dịch, Chỉnh sửa, Đọc kiểm
  • Context Match (CM): trùng cả về ngữ nghĩa lẫn ngữ cảnh
  • Fuzzy match : trùng một phần
  • No match: không trùng, phải dịch mới toàn bộ
  • Termbase (TB): dữ liệu dịch thuật chuyên ngành
  • Term Recognize: nhận ra trùng chỗ nào đó
  • LQA - Languague Quality Assurance: Quy trình kiểm tra chất lượng

3. Quy trình sử dụng CAT tools


quy trinh dich cat tools


Đầu tiên, nhận Document từ khách hàng, nhân viên, kỹ sư CAT tool sẽ chuyển file document đó sang định dạng xliff, là các file bao gồm TU, sdlxliff (với Trados) hoặc mqxliff (với memoQ)

Các dịch giả sẽ dịch trên các files xliff này, bằng CAT tools. TM sẽ ghi lại toàn bộ các TU.

Dịch xong, files xliff sẽ được khách hàng kiểm tra chất lượng (LQA) rồi sau đó người dịch sẽ nhận lại file xliff đã được chỉnh sửa, ghi chú.

File xliff cuối cùng sẽ được update TM của người dịch.


4. Danh sách CAT tools hàng đầu


Có vài tool dịch thuật thông dụng và vượt trội lên trong thị trờng này. Nhiều khách hàng cũng yêu cầu bạn sử dụng những CAT Tools này và bạn làm nghề thì cũng cần có bản quyền đăng ký tối thiểu một trong các tools sau:


trados-translation-tool

SDL Trados Studio

Trados có lẽ là công cụ dịch thuật lớn nhất trong thị trường dịch thuật. Trados là một giải pháp tốt cho các yêu cầu dịch, quản lý và xử lý các thuật ngữ, biên tập, hiệu chỉnh, và chạy LQA. Trados có nhiều phiên bản cho người làm dịch thuật tự do với nhiều loại bản quyền khác nhau, linh động.


memoQ

memoQ

memoQ là một CAT tools thông dụng khác, dù không nổi tiếng bằng Trados. memoQ có đầy đủ và gần như là giống hệt những tính năng của Trados, ngoài ra còn có thêm những tính năng hứu ích khác như khung xem trước, cho phép bạn xem trước đoạn dịch của mình trong realtime. memoQ chấp nhận những gói dịch của Trados và cả những hãng khác, tức là người dịch có thể làm việc được với khách hàng yêu cầu các tools thông dụng. memoQ có bản FREE phù hợp cho người dùng hoặc dự án nhỏ, và bản PRO với bản quyền trọn đời.


Wordfast

Wordfast (Classic & Pro)

Wordfast Classic là một macro chạy kèm trong Microsoft Word, có thể chuyển bất cứ văn bản nào thành một bản song ngữ. Wordfast có thể làm việc với mọi văn bản mà Word đọc được, gồm cả plain text, DOC/DOCX, PowerPoint (PPT/PPTX), Microsoft Excel(XLS/XLSX), Rich Text Format (RTF), RTF và HTML.

Wordfast Pro là một giải pháp hoàn chỉnh bao gồm phần quản lý thuật ngữ, thành ngữ và tính năng quản lý vùng nhớ dịch. Nó cũng kiêm gộp nhiều tính năng quản lý dự án và hỗ trợ thêm nhiều định dạng file như Java, InDesign (INX/IDML), InCopy (INC), FrameMaker (MIF), Quark (TAG), Xliff (XLF/XLIFF), SDL Trados (SDLXLIFF/TTX) và PDF có thể chỉnh sửa.

Cả hai phiên bản Wordfast đều có bản quyền trọn đời, và còn hỗ trợ giảm giá cho những nền kinh tế đang phát triển.


Déjà Vu

Déjà Vu

Déjà Vu là một CAT tools thông dụng khác có các tính năng đầy đủ về quản trị thuật ngữ và bộ nhớ dịch thuật. Phần mềm này được ưa chuộng bởi giao diện thân thiện, có thể tùy biến và làm việc được với rất nhiều định dạng files, gồm cả Trados và memoQ. Bản quyền trọn đời.


Across translation tool

Across

Across là một CAT tool có đầy đủ tính năng cao cấp, cung cấp môi trường dịch thuật chuyên nghiệp, quản lý thuật ngữ, bộ nhớ, chất lượng và quản lý dự án. Bản Basic chỉ cho phép dùng online miễn phí, trong khi bản Premium dùng cho máy trạm và tính tiền theo tháng. Across còn có tính năng thị trường việc làm gọi là crossMarket.



5. Danh sách CAT tools miễn phí


CafeTran Espresso

CafeTran Espresso


CafeTran Espresso là một công cụ dịch thuật duy nhất có thể dùng trên cả Windows, Mac, hay Linux. Nó làm việc với hầu hết các định dạng files và cả với những CAT tools thông dụng khác. Phần mềm này cho phép dùng FREE cho tới khi bộ nhớ dịch hay danh mục đạt đến giới hạn cực đại.

OmegaT cat tool

OmegaT

OmegaT có lẽ là CAT tool FREE thông dụng nhất. Là phần mềm mã nguồn mở với nhiều tính năng chạy trên Windows, Mac và Linux, đồng thời tương thích với file Trados.

CAT tools comparasion

Similis

Similis không phổ biến cho lắm, với tính năng hỗ trợ bộ nhớ dịch và HTML,XML, PDF,MS Word, OpenOffice, và files Trados.

Wordfast

Wordfast Anywhere

Wordfast Anywhere là bản đã trình bày ở trên, có đầy đủ tính năng, và miễn phí. Tool này chỉ cho dùng online, nhưng cho phép người dùng tạo ra các TMs, TBs, riêng tư. It Nó cũng có khả năng kết nối tới các CSDL public.

MateCat

MateCat

MateCat là tool online với nhiều tính năng đa dạng. Nó chủ yếu hỗ trợ người dùng truy cập vào CSDL của Máy dịch (Machine translation) để cải thiện tốc độ làm việc. Nó cũng được xem là một platform cho outsource của LSPs.

SmartCAT

SmartCAT

SmartCAT là một CAT tool cung cấp nền tảng cho phép người dùng tìm kiếm và liên kết với nhau, kèm theo hệ thống rating và quản lý tiền trả công, đánh giá một dự án tiền công dựa trên bầu chọn của các freelances.

Virtaal

Virtaal

Một CAT tool đơn giản, viết bằng ngôn ngữ Python, phát triển và duy trì bởi Translate.org.za. Nó có phần quản lý dịch thuật và truy cập Máy dịch.


Pootle

Pootle là một công cụ quản lý dịch thuật miễn phí. Không giống với hầu hết các CAT tools khác, nó được thiết kế chính cho các app dịch thuật hơn là văn bản.

Lokalize CAT tool

Lokalize

Lokalize quan tâm tới hoạt động và đảm bảo chất lượng. Nó được thiết kế đặc biệt cho phần mềm dịch nhưng cũng có thể liên kết với các tools giao tiếp để dịch văn bản.

GlobalSighT CAT TOOL

GlobalSight

GlobalSight là một tool open-source quản lý hệ thống dịch tự động, theo luồng và định danh tiến trình.

gtranslator

gtranslator là một CAT tool đặc biệt hỗ trợ phần mềm dịch sử dụng hệ thống gettext. Nóđược lập trình để giao tiếp với môi trờng GNOME desktop.

6.  Các CAT tools có trả phí khác



  • XTM Cloud
  • Star Transit
  •  Poedit
  • MetaTexis
  • Pairapharase


Danh mục các CAT tools


So sanh Chi phi

Kết luận

Lĩnh vực dịch thuật là một lĩnh vực rất tuyệt vời, và kỳ lạ. Nó giúp ra hiểu một nền văn hóa, một luồng tư duy, ý thức hệ không giống ta, khác biệt hoàn toàn. Nó còn có thể giúp người dịch kiếm sống bằng nghề này, bởi nghề dịch thuật có lẽ chỉ dành cho những người có đam mê chứ không phải người chọn nghề này để kiếm sống.

Các bạn cần phần mềm hay tư vấn hãy comment ở đây nhé.
Thân.

Related Posts